Over selectieve verontwaardiging, denkbeeldige overlast en de kunst van het klagen
Wat mij in mijn werk als advocaat en mediator regelmatig verbaast, is hoe gemakkelijk een burenconflict kan ontstaan over iets wat nog helemaal niet gebeurt. Soms zijn plannen voor een verbouwing, een bedrijf aan huis of een andere verandering in de buurt al voldoende om de gemoederen flink te verhitten. Vooral als iemand zich niet alleen eigenaar voelt van zijn eigen huis en tuin, maar ook een beetje van de rest van de buurt. Inclusief het recht om te bepalen wat de buren daar wel en niet mogen ondernemen.
U kent het type misschien wel. De buurman of buurvrouw die precies weet wat er wel en niet thuishoort in de straat, welke bomen waar mogen staan, hoe hoog een aanbouw mag worden en welke activiteiten een ander vooral niet zou moeten ondernemen.
Een nieuwe schuur? Bezwaar. Een uitbouw? Zorgelijk. Een bedrijf aan huis? Dat kan toch zomaar niet! Nieuwe beplanting? Straks verdwijnt het uitzicht. Een vergunningaanvraag voor kamerverhuur of plannen voor een B&B? De parkeerproblemen en geluidsoverlast worden alvast voorspeld. En als er daadwerkelijk niets aan de hand is, valt er altijd nog wel een probleem te bedenken dat zich in de toekomst misschien ooit zou kunnen voordoen.
Want stel je voor dat er straks meer auto’s komen, dat er geluidsoverlast ontstaat of dat de waarde van de woningen daalt. Of stel dat iemand iets gaat doen wat niet in het persoonlijke ideaalplaatje van de buurt past. Voor je het weet, worden vermoedens als feiten gepresenteerd en hypothetische problemen tot voldongen rampen verheven.
Mijn vrijheid is vanzelfsprekend, die van jou is verdacht
Wat bij dit soort conflicten opvalt, is de soms opmerkelijke selectieve verontwaardiging. De eigen verbouwing is natuurlijk een verbetering van de woning, de eigen schuur is noodzakelijk en het eigen tuinfeest hoort nu eenmaal bij het buitenleven. En de eigen activiteiten? Die veroorzaken uiteraard geen enkele hinder. Maar zodra de buurman vergelijkbare plannen heeft, ligt dat ineens heel anders. Dan moet er kritisch worden gekeken naar de gevolgen voor de leefomgeving en spelen privacy, verkeersbewegingen, geluid, uitzicht en mogelijke waardevermindering ineens een hoofdrol.
Kennelijk is de vrijheid om je eigendom naar eigen inzicht te gebruiken vooral een groot goed zolang het om het eigen eigendom gaat. Wat ik mag, hoeft mijn buurman nog niet te mogen.
Denkbeeldige overlast
De plannen zijn nog niet eens uitgevoerd, maar de bezwaren liggen al klaar. Er is nog geen extra auto gesignaleerd, maar de verkeersoverlast wordt alvast voorspeld. Er heeft nog geen bezoeker voor de deur gestaan, maar de vrees voor geluidshinder is groot. En hoewel niemand nog enige aantasting van het woongenot heeft kunnen vaststellen, wordt daarover alvast uitvoerig gecorrespondeerd.
Natuurlijk mogen omwonenden vragen stellen en hun zorgen uiten. Maar er is een wezenlijk verschil tussen kritisch meedenken over een concreet plan en bij voorbaat aannemen dat het wel mis zal gaan. En dus wordt er geschreven. Aan de gemeente, aan instanties en uiteraard aan de buren zelf. Met verwijzingen naar regels, vermeende toezeggingen en informatie die men zegt te hebben ontvangen. Daarbij wordt soms met grote stelligheid verwezen naar informatie die van de gemeente of andere instanties zou zijn verkregen. Bij navraag blijkt die informatie echter nogal eens anders te luiden dan wordt voorgesteld. Maar tegen die tijd heeft het verhaal zich al verspreid en is de toon gezet.
Een gewoon gesprek met de buurman lijkt ondertussen een gepasseerd station. Waarom zou je aanbellen als je ook een bezwaarschrift kunt schrijven? En zo ontstaat een papieren loopgravenoorlog. Niet over wat er daadwerkelijk gebeurt, maar over alles wat er volgens de klagende buurman mogelijk ooit zou kunnen gebeuren.
Wanneer een burenconflict de leefbaarheid aantast
Het ironische is dat juist degenen die zeggen op te komen voor de leefbaarheid van de buurt, met hun voortdurende weerstand de sfeer behoorlijk kunnen verpesten. Initiatieven worden bij voorbaat verdacht gemaakt, buren gaan elkaar wantrouwen en mensen worden terughoudend om hun plannen te delen, omdat ze zich afvragen welke klachten er nu weer zullen volgen. Waar ooit een prettige verstandhouding bestond, ontstaat een strijd over zaken die misschien nooit werkelijkheid worden.
Natuurlijk mag je opkomen voor je belangen en hoeft niemand daadwerkelijke overlast zomaar te accepteren. Daar bestaan regels voor. Maar niet alles wat iemand onwenselijk vindt, is daarmee ook verboden. Regels zijn er niet om de persoonlijke voorkeuren van de meest luidruchtige buurman tot wet te verheffen. Niet iedere verandering is een bedreiging en niet iedere denkbare vorm van hinder rechtvaardigt een kruistocht tegen de plannen van een ander.
Misschien zou de zelfbenoemde bewaker van de leefbaarheid zich ook eens moeten afvragen welke bijdrage hij zelf levert aan het woongenot van zijn omgeving.
Vanuit onze mediationpraktijk weten we hoe snel een verschil van inzicht kan uitgroeien tot een conflict waarin buren elkaar nauwelijks nog groeten. Er wordt niet meer met elkaar gesproken, maar vooral over elkaar geschreven. Een vermoeden wordt een beschuldiging en voor je het weet, ligt er een dossier waar ooit een gewoon gesprek had kunnen volstaan.
En zo kan het gebeuren dat de grootste bedreiging voor de leefbaarheid van een buurt niet het nieuwe initiatief is, maar de strijd die ertegen wordt gevoerd.
Niet ieder burenconflict hoeft uit te groeien tot een langdurige strijd. Soms kan een gesprek onder begeleiding van een onafhankelijke mediator helpen om de onderlinge verhoudingen te verbeteren. Bij Kantoor Dreef Advocatuur & Mediation hebben we ervaring met het begeleiden van gesprekken waarin de standpunten behoorlijk zijn verhard. Wilt u weten of mediation in uw situatie iets kan betekenen? Neem dan gerust telefonisch contact met ons op.